Çocuklarda Özgüven: “Yapabilirim” Duygusunu Güçlendirmek

Bir çocuğun özgüveni, yalnızca kendisi hakkında olumlu düşünmesiyle değil, “Ben bunu yapabilirim” duygusunu deneyimlemesiyle gelişir. Ergoterapi açısından baktığımızda özgüven; çocuğun günlük yaşamda, oyunda, okulda ve sosyal ilişkilerinde kendisini yeterli ve etkili hissetmesiyle yakından ilişkilidir.
Çocuklar özgüveni çoğu zaman büyük başarılarla değil, küçük adımlarla kazanırlar. Ayakkabısını kendi başına giymek, çantasını hazırlamak, bir oyuncağı toplamak, arkadaşına “Ben de oynayabilir miyim?” diyebilmek… Bunların her biri çocuk için önemli birer başarı deneyimidir. Biz yetişkinlerin görevi ise bu alanlarda çocuğun yerine yapmak değil, gerektiğinde destek olarak kendi başına yapabilmesi için fırsat yaratmaktır.

“Dur, ben yapayım.” cümlesi bazen iyi niyetle söylenir; ancak çocuğa farkında olmadan “Sen bunu yapamazsın.” mesajı verebilir. Bunun yerine “İstersen birlikte deneyelim.” demek, çocuğun hem desteklendiğini hem de yapabileceğine inanıldığını hissettirir.

Özgüveni desteklemenin bir diğer önemli yolu da sonucu değil, çabayı fark etmektir. “Çok akıllısın.” demek yerine “Bunu yapabilmek için gerçekten uğraştın.” demek, çocuğun başarının yalnızca yetenekten değil, emekten ve denemekten de geldiğini öğrenmesine yardımcı olur.

Her çocuğun gelişim hızı, ilgi alanları ve güçlü yönleri farklıdır. Çocukları birbirleriyle kıyaslamak yerine kendi gelişimleriyle kıyaslamak çok daha sağlıklıdır. Çünkü özgüven, başkalarından daha iyi olmakla değil, dünkü halinden biraz daha ileri gidebildiğini fark etmekle güçlenir.

Unutmayalım: Çocukların özgüvenini yalnızca onlara söylediklerimiz değil, onlara sunduğumuz fırsatlar da şekillendirir. Bazen bir çocuğa verebileceğimiz en değerli mesaj şudur: “Sana güveniyorum. Denemene izin veriyorum. İhtiyacın olduğunda yanındayım”