Hız Bir Vasatlık Belirtisi Midir? 

Eğitim dünyasında, modern hayatın en tehlikeli yanılsamasıyla karşı karşıyayız. “Hız.”
Çocuklarımızı ilkokulun ilk gününden itibaren bitiş çizgisi belli olmayan bir maratonun içine hapsediyoruz. Daha hızlı okumalı, daha hızlı çözmeli, daha hızlı sonuç almalılar. Oysa tarihin en derin zihinlerine baktığımızda, hiçbirinin aceleci olmadığını görürüz. Alfred Adler’in o meşhur gözlemi bugün her zamankinden daha geçerli. Bir insanın kendi sesini bulması, dışarıdan dayatılan tempoya uyum sağlamasından değil, kendi iç ritmini yakalamasından geçer.
Bugün, evlerde ve okullarda hız bir vasatlık belirtisidir. Çünkü hız, derinleşmenin en büyük düşmanıdır. Nörobilim bu konuda çok net. Bilgiyi hızla tükettiğimizde, beynimiz onu sadece yüzeysel bir kodlama ile geçiştirir. Kalıcı olan ise, bilginin o geniş semantik ağlarda yavaşça demlenmesidir. Bir öğrenciye çabuk kavramasını dayattığınızda, ona sadece geçici bir veri sunmuş olursunuz. Ancak ona yavaşlama lüksünü tanıdığınızda, ona zihinsel bir inşa alanı açarsınız.
Çoğu ebeveyn, çocuğunun vaktini doldurmayı çok önemsiyor. Kurslar, etütler, bitmek bilmeyen programlar... Oysa beyin, boşluk dediğimiz o anlarda, yani Varsayılan Mod Ağı (DMN) aktifken gerçek yaratıcılığını ortaya koyar. Sürekli bir dış uyarıcıya ihtiyaç duyan bir zihnin, özgün bir fikir üretmesi imkansıza yakındır. Hız merakı öldürür, çünkü merak bir sorunun etrafında uzun süre dolaşmayı gerektirir.
Buradaki esas mesele, bir çocuğun not ortalamasını yükseltmek değil, onun zihinsel aristokrasisini inşa etmektir. Bir eğitimci olarak gözlemim şudur ki, bilgiyi en hızlı tüketen değil, o bilginin üzerinde sabırla duranlar hayatın ilerleyen evrelerinde fark yaratıyorlar. Başarı bir sprint koşusu değil, bir duruş meselesidir.
Bu yaz bir deney yapalım. Çocuklarınızı o bitmek bilmeyen başarı hızından azat edin. Bırakın biraz yavaşlasınlar, hatta biraz "entelektüel sıkılma" yaşasınlar. Zira hakiki keşifler, hızın bittiği yerde, o sessiz derinliklerde saklıdır. Unutmayın ki dünyayı değiştirenler herkesten hızlı koşanlar değil, durup herkesten daha derin düşünebilenlerdir.
Eğitim, bir çıkış yolu bulma sanatıysa ilk adım, sistemi durdurup kendinize ve çocuğunuza o kritik soruyu sormaktır.
Bu hız kime hizmet ediyor?