Mezuna Kalmak Bir Kayıp mı, Yoksa Kazanç mı? 

Her tercih dönemi kapıya dayanıp o ağır, klostrofobik atmosferini odalara yaydığında, toplum olarak ezbere kurduğumuz bir cümle vardır: "Açıkta kalmasın da, neresi olursa olsun." Bu bir cümle, her yıl binlerce gencin hayatının direksiyonunu kendi ellerinden alıyor… 

Gelişim psikolojisinin öncülerinden Erik Erikson, gençlik evresini "kimlik kazanmaya karşı kimlik karmaşası" dönemi olarak tanımlar. Bu evrede birey, “Ben kimim, bu dünyada neyi temsil etmek istiyorum?” sorusuna yanıt arar. Ancak günümüz eğitim sistemi ve toplumsal baskı mekanizmaları, gençlere bu soruyu sormak için tek bir saniye bile tanımaz. 18 yaşındaki bir zihne, henüz beynin karar alma mekanizmalarını barındıran prefrontal korteksi bile tam anlamıyla olgunlaşmamışken, kırk yıllık mesleki hayatının kancasını attırırız.

Akademik literatür ve uluslararası eğitim araştırmaları, aceleye getirilen kariyer kararlarının tükenmişlik sendromunu, üniversite terk oranlarını ve erken yaşta aidiyetsizlik krizlerini tırmandırdığını net bir şekilde gösteriyor. Bir yıl ara vermek, kronolojik takvimde bir kayıp gibi okunsa da, bireyin içsel pusulasını kalibre ettiği, potansiyelini test ettiği ve bilinçli bir olgunlaşma evresinden geçtiği paha biçilmez bir süreçtir. 

Toplumun ve ailelerin en büyük yanılgısı, zamanı doğrusal ve kesintisiz bir çizgi sanmaktır fakat insan zihni ve kariyer yolu asla düz bir otoban değildir; aksine dolambaçlı, kesintili ve sürprizlerle dolu bir patikadır. 

Sırf "arkadaşlarım yerleşti", "komşu ne der", "bir yılım boşa gider" kaygısıyla içine sinmeyen bir bölüme, puanı ziyan etmemek adına kaydolmak; gelecekte mutsuz, verimsiz ve sisteme yabancılaşmış profesyoneller yaratmaktan başka bir işe yaramayacaktır. Doğru hamleyi yapabilmek için bazen birkaç adım geriye gidip sahayı ve kendi menzilinizi net bir şekilde görmeniz gerekir. Bazen en büyük kazanç, durmayı bilmektir.

Tam bu noktada, madalyonun diğer yüzünü de büyük bir dürüstlükle masaya yatırmak şart. Mezuna kalmak, asla "nasıl olsa bir sene evde yatarım, kafamı dinlerim" lüksü ya da eylemsiz bir konfor alanı değildir. Eğer o bir yıl somut bir hedefin, yapılandırılmış bir çalışma disiplininin, sahada edinilecek bir tecrübenin ya da eksik, kanayan akademik yaraların üzerine kararlılıkla gitmenin aracı olmayacaksa; sadece zamanı tüketmekten ibaret kalır. Planı olmayan bir "gap year", stratejik bir es değil, sadece rölantide geçen ve bireyi hedeflerinden daha da uzaklaştıran tehlikeli bir patinajdır. İstasyon durulacak bir yerdir, evet ama treni kaçırmak ya da raydan tamamen çıkmak için değil, sadece doğru vagona çok daha güçlü binmek için. 

Hayatı değiştiren karar bazen daha hızlı koşmak değil, neden koştuğunu yeniden hatırlamaktır. Yıllar takvimde kalır, geriye kalan tek hakikat ise kendi hayatınızın mimarı olma cesaretinizdir.