Zihnimizin Paralel Evrenleri ve Keşkelerimiz

İnsan, her sabah uyanır uyanmaz aslında iki farklı dünyada birden nefes alar; biri ayağının bastığı sert ve pürüzlü zemin, diğeri ise zihninin kuytularında özenle inşa ettiği o "yaşanmamış" paralel evren. Sabah işe yetişmeye çalışırken ya da gece yastığa başını koyduğunda o sessiz mırıltı başlar: 
Belki arasaydım... 
Belki gitseydim... 
Belki o şehirde kök salsaydım... 
Belki o insanla yola devam etseydim...
Bu "belki"ler, ruhun sığındığı en konforlu ama bir o kadar da tehlikeli limanlardır. Kuantum fiziğinde Everett’in "Çoklu Dünyalar" teorisi, evrenin her karar anında çatallandığını ve seçmediğimiz yolların başka bir boyutta akıp gittiğini söyler. Belki de bizi bu kadar cezbeden budur; zihnimiz, o seçilmeyen yolların hiç bitmeyen baharlarında yaşayabileceğine inanmak ister. Çünkü yaşanmamış ihtimaller asla hayal kırıklığı üretmez. Onlar, geçmişin cam fanusunda, kusursuz birer heykel gibi öylece dururlar.

Matt Haig’in kalplerimize dokunan o muhteşem eseri Gece Yarısı Kütüphanesi, tam da bu pişmanlıklar labirentine tutulmuş en keskin aynadır. Romanın kahramanı Nora Seed, yaşam ve ölüm arasındaki o ara odada, yani zamanın dondurulduğu kütüphanede, pişmanlıklar defterini karıştırmaya başlar. Hayatını mahvettiğini düşündüğü her anın alternatifini dener; birinde ünlü bir rock yıldızı olur, diğerinde buz bilimci, bir başkasında ise eski nişanlısıyla evli bir kadın. Ancak her bir hayatın raflarında dolaştıkça o sarsıcı gerçekle yüzleşir: Hangi ihtimali seçerseniz seçin, o hayatın da kendine ait fırtınaları, kendi gözyaşları ve kendi ödenecek bedelleri vardır. Kusursuz bir hayat, ancak henüz yaşanmamış olandır.

İnsan, yaşadığı hayattan çok, yaşayamadığı ihtimallere aşıktır. Oysa psikolojide "karar yorgunluğu" ve pişmanlık döngüsü, tam olarak bu "ya da olsaydı" fantezileriyle beslenir. Sürekli arkaya bakmak, bugünün toprağını sürmeyi unutup çoktan kurumuş nehir yataklarında altın aramaya benzer. Zihin o hayali ihtimallerle meşgul olurken, ellerimizin arasından kayıp giden şimdiki zamanı ıskalarız.
Köprüleri yaktıktan, kapıları kapattıktan sonra geriye dönüp "belki" demek, sadece ruhu tüketen beyhude bir zihin jimnastiğidir. 
Hayat, ihtimallerin tomurcuklandığı bir ihtimaller bahçesi değil; şu an omuzlarınızda taşıdığınız sorumlulukların, aldığınız yaraların ve bizzat kendi ellerinizle kurduğunuz o pürüzlerin tam kendisidir.

Ne geçmişin o hayali versiyonları geri gelecek ne de o kütüphanenin raflarındaki kitaplar sizin için yeniden yazılacak. Yaşadığınız bu hayat, başka bir ihtimalin provası değil; başrolünde tek başınıza olduğunuz, yazılması ve yaşanması gereken yegâne hikâyedir.